{"id":342,"date":"2022-02-23T10:04:57","date_gmt":"2022-02-23T09:04:57","guid":{"rendered":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/?p=342"},"modified":"2022-02-23T10:21:47","modified_gmt":"2022-02-23T09:21:47","slug":"nadpobudliwosc-psychoruchowa-u-dzieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/2022\/02\/23\/nadpobudliwosc-psychoruchowa-u-dzieci\/","title":{"rendered":"Nadpobudliwo\u015b\u0107 psychoruchowa u dzieci"},"content":{"rendered":"

Jak j\u0105 rozpozna\u0107 i jak post\u0119powa\u0107 z dzieckiem dotkni\u0119tym ADHD<\/strong><\/b><\/h2>\n

Zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi jest zaburzeniem wyst\u0119puj\u0105cym u znacznego odsetka dzieci, cz\u0119\u015bciej u ch\u0142opc\u00f3w, ni\u017c dziewczynek. Jego etiologia nie zosta\u0142a w pe\u0142ni wyja\u015bniona, jakkolwiek wiadomo, ze znaczn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 w niej czynniki genetyczne.<\/p>\n

Objawy zespo\u0142u nadpobudliwo\u015bci , takie jak nadruchliwo\u015b\u0107, impulsywno\u015b\u0107, zaburzenia koncentracji uwagi stanowi\u0105 ogromne wyzwanie dla rodzic\u00f3w, dla nas \u2013 nauczycieli, a samemu dziecku niejednokrotnie w wysokim stopniu utrudniaj\u0105 nauk\u0119 szkoln\u0105 i nawi\u0105zywanie prawid\u0142owych relacji z r\u00f3wie\u015bnikami. Mog\u0105 te\u017c rzutowa\u0107 na ca\u0142e przysz\u0142e \u017cycie dziecka. Z zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 specyficzne trudno\u015bci w uzyskiwaniu umiej\u0119tno\u015bci szkolnych, takie jak dysleksja, dysgrafia, dysortografia i dyskalkulia, co dodatkowo pogarsza sytuacj\u0119 szkoln\u0105 dziecka. Dzieci z zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej nierzadko manifestuj\u0105 zaburzenia zachowania. Ich post\u0119powanie jest niezgodne z og\u00f3lnie przyj\u0119tymi normami.<\/p>\n

Poniewa\u017c zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci znany jest od ponad 140 lat, ale nie zawsze nazywa\u0142 si\u0119 tak samo, w pracy niniejszej b\u0119d\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cymi obecnie w \u015bwiatowym pi\u015bmiennictwie nazwami, tzn. obok zespo\u0142u nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej pojawi si\u0119 te\u017c zesp\u00f3\u0142 hiperkinetyczny oraz popularny na ca\u0142ym \u015bwiecie skr\u00f3t ADHD.<\/p>\n

Z medycznego punktu widzenia ADHD jest schorzeniem maj\u0105cym charakterystyczne objawy i wymagaj\u0105cym odpowiedniego leczenia. Mo\u017cna nadpobudliwo\u015b\u0107 w du\u017cym uproszczeniu sprowadzi\u0107 do odmiennej pracy m\u00f3zgu, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwia dziecku kontrolowanie swoich zachowa\u0144, a wi\u0119c tak\u017ce kontrolowanie uwagi i ruch\u00f3w. Dziecko nadpobudliwe nie ma wi\u0119c czego\u015b za du\u017co, ma za ma\u0142o, brakuje mu bowiem zdolno\u015bci do wewn\u0119trznej kontroli i hamowania.<\/p>\n

Tak rozumiana nadpobudliwo\u015b\u0107 jest pewn\u0105 sta\u0142\u0105 cech\u0105 dziecka. Wyra\u017ca si\u0119 ona w trzech charakterystycznych grupach, to jest nasilonych zaburzeniach uwagi czyli niemo\u017cno\u015bci jej skoncentrowania, nadmiernej impulsywno\u015bci oraz nadmiernej ruchliwo\u015bci. Z tego, \u017ce jest to sta\u0142a cecha cz\u0142owieka wynika kilka wa\u017cnych wniosk\u00f3w. Je\u015bli mamy do czynienia z jedn\u0105 tylko cech\u0105, np. nadruchliwo\u015bci\u0105, a pozosta\u0142e objawy nie wyst\u0119puj\u0105, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie to ADHD. Je\u017celi dziecko zachowuje si\u0119 niespokojnie w jednym tylko \u015brodowisku, np. w domu, te\u017c nie b\u0119dzie to zesp\u00f3\u0142 hiperkinetyczny. Trzeba w\u00f3wczas poszukiwa\u0107 innych przyczyn takiego zachowania. Cz\u0119sto spokojne i zr\u00f3wnowa\u017cone do pewnego czasu dziecko nagle zaczyna by\u0107 nadmiernie ruchliwe i nieuwa\u017cne. Wtedy r\u00f3wnie\u017c najprawdopodobniej nie s\u0105 to objawy ADHD, a reakcja na jakie\u015b wa\u017cne wydarzenie lub pocz\u0105tek innej (np. psychosomatycznej) choroby.<\/p>\n

I jeszcze jedna wa\u017cna uwaga. Je\u015bli dziecko jest bardzo \u017cywe, nieuwa\u017cne, impulsywne, ale ono samo i wszyscy wok\u00f3\u0142 nie uwa\u017caj\u0105 tego za problem i s\u0105 zadowoleni, to dziecko takie na pewno nie jest nadpobudliwe.<\/p>\n

Poniewa\u017c rodzice cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105, \u017ce w domu nie maj\u0105 ze swoim dzieckiem k\u0142opot\u00f3w, to podj\u0119cie trudu zdiagnozowania schorzenia przypada w\u0142a\u015bnie nauczycielowi. W tym celu zazwyczaj proponuje si\u0119 rodzicom spokojn\u0105 rozmow\u0119. W swojej praktyce pedagogicznej kilkakrotnie zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z dzie\u0107mi z zespo\u0142em hiperkinetycznym, tote\u017c zawsze w trakcie takiej rozmowy proponuj\u0119 analiz\u0119 przygotowanej ju\u017c tabeli. Okazuje si\u0119 p\u00f3\u017aniej, \u017ce i w domu dziecko zdradza objawy ADHD, tylko rodzice maj\u0105 wi\u0119cej cierpliwo\u015bci, czasu i miejsca. Cz\u0119sto te\u017c dziecko to jest jedynakiem.<\/p>\n

A oto tabela, kt\u00f3ra pomaga nie tylko rodzicom w rozpoznaniu schorzenia:<\/p>\n

 Czy Twoje dziecko :<\/strong><\/b><\/h3>\n
    \n
  • stale wierci si\u0119 na krze\u015ble<\/li>\n
  • macha r\u0119kami i nogami<\/li>\n
  • raczej biega ni\u017c chodzi<\/li>\n
  • ma k\u0142opoty z p\u00f3j\u015bciem spa\u0107<\/li>\n
  • ma koszmary lub l\u0119ki nocne<\/li>\n
  • jest bardzo gadatliwe<\/li>\n
  • biega po ca\u0142ym domu<\/li>\n
  • dokucza innym dzieciom, rodze\u0144stwu<\/li>\n
  • nieumy\u015blnie psuje r\u00f3\u017cne rzeczy<\/li>\n
  • na kr\u00f3tko si\u0119 koncentruje<\/li>\n
  • \u0142atwo si\u0119 rozprasza<\/li>\n
  • \u017ale zapami\u0119tuje szczeg\u00f3\u0142y<\/li>\n
  • cz\u0119sto gubi lub zapomina rzeczy<\/li>\n
  • nie znosi zmian<\/li>\n
  • wtr\u0105ca si\u0119 do rozmowy doros\u0142ych<\/li>\n
  • nie czeka na swoj\u0105 kolej<\/li>\n
  • trudno przewidzie\u0107, co zrobi<\/li>\n
  • \u0142atwo si\u0119 denerwuje<\/li>\n
  • \u0142atwo si\u0119 zniech\u0119ca<\/li>\n
  • wydaje si\u0119, \u017ce nie s\u0142ucha<\/li>\n
  • nie ko\u0144czy czynno\u015bci<\/li>\n
  • ma k\u0142opoty z przestrzeganiem zasad<\/li>\n
  • bywa agresywne<\/li>\n
  • wpada na r\u00f3\u017cne przedmioty<\/li>\n
  • nie ko\u0144czy rozpocz\u0119tych zda\u0144<\/li>\n
  • ma wieczny ba\u0142agan wok\u00f3\u0142 siebie<\/li>\n<\/ul>\n

    Postawienie wielu \u201epotakuj\u0105cych znaczk\u00f3w\u201d oznacza, \u017ce Twoje dziecko mo\u017ce najprawdopodobniej cierpie\u0107 na zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej.<\/p>\n

    Tak, jak ju\u017c wcze\u015bniej stwierdzi\u0142am, zazwyczaj to nauczyciel pierwszy staje przed pr\u00f3b\u0105 zdiagnozowania , w tym celu musi dok\u0142adnie pozna\u0107 badawcze kryteria diagnostyczne.<\/p>\n

    Rozpoznawanie zaburze\u0144<\/strong><\/b><\/h3>\n

    Rozpoznanie zaburze\u0144 hiperkinetycznych do cel\u00f3w badawczych wy\u00admaga wyra\u017anego stwierdzenia wyra\u017anie nieprawid\u0142owego nasilenia za\u00adburze\u0144 uwagi, nadmiernej aktywno\u015bci i niepokoju, kt\u00f3re wzmagaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach i utrzymuj\u0105 si\u0119 w czasie, <\/strong><\/b>a kt\u00f3re nie s\u0105 spowodo\u00adwane przez inne zaburzenia, takie jak autyzm lubzaburzenia afektywne.<\/p>\n

    BRAK UWAGI<\/strong><\/b><\/h3>\n

    Co najmniej 6 z nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w braku uwagi utrzymywa\u0142o si\u0119 przez co najmniej 6 miesi\u0119cy w stopniu prowadz\u0105cym do nieprzystoso\u00adwania lub niezgodnych z poziomem rozwoju dziecka<\/p>\n

      \n
    • Cz\u0119ste nie zwracanie bli\u017cszej uwagi na szczeg\u00f3\u0142y lub cz\u0119ste bez\u00adtroskie b\u0142\u0119dy w pracy szkolnej, pracy lub w innych czynno\u015bciach<\/li>\n
    • Cz\u0119ste niepowodzenia w utrzymaniu uwagi na zadaniach lub czyn\u00adno\u015bciach zwi\u0105zanych z zabaw\u0105.<\/li>\n
    • Cz\u0119sto wydaje si\u0119 nie s\u0142ysze\u0107, co zosta\u0142o do niego (do niej) powie\u00addziane.<\/li>\n
    • Cz\u0119ste niepowodzenia w post\u0119powaniu wed\u0142ug instrukcji albo
      \nw ko\u0144czeniu pracy szkolnej, pomocy w domu lub obowi\u0105zk\u00f3w
      \nw miejscu pracy (ale nie z powodu zachowania opozycyjnego, ani
      \nniezrozumienia polece\u0144).<\/li>\n
    • Cz\u0119sto upo\u015bledzona umiej\u0119tno\u015b\u0107 organizowania zada\u0144 i aktywno\u00ad\u015bci.<\/li>\n
    • Cz\u0119ste unikanie lub silna niech\u0119\u0107 do takich zada\u0144, jak praca do\u00admowa wymagaj\u0105ca wytrwa\u0142ego wysi\u0142ku umys\u0142owego.<\/li>\n
    • Cz\u0119ste gubienie rzeczy niezb\u0119dnych do niekt\u00f3rych zada\u0144 lub czyn\u00adno\u015bci, jak wyposa\u017cenie szkolne, o\u0142\u00f3wki, ksi\u0105\u017cki, zabawki lub narz\u0119\u00addzia.<\/li>\n
    • Cz\u0119sto \u0142atwa odwracalno\u015b\u0107 uwagi przez zewn\u0119trzne bod\u017ace.<\/li>\n
    • Cz\u0119ste zapominanie w toku codziennej aktywno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n

      NADMIERNA AKTYWNO\u015a\u0106<\/strong><\/b><\/h3>\n

      Co najmniej trzy z nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w nadmiernej aktywno\u015bci utrzy\u00admywa\u0142y si\u0119 przez co najmniej 6 miesi\u0119cy w stopniu prowadz\u0105cym do nieprzystosowania lub niezgodnym z poziomem rozwoju dziecka:<\/p>\n

        \n
      • Cz\u0119sto niespokojnie porusza r\u0119koma lub stopami, albo wierci si\u0119 na krze\u015ble.<\/li>\n
      • Opuszcza siedzenie w klasie lub w innych sytuacjach, w kt\u00f3rych oczekiwane jest utrzymanie pozycji siedz\u0105cej.<\/li>\n
      • Cz\u0119sto nadmiernie rozbieganie lub wtr\u0105canie si\u0119 w sytuacjach, w kt\u00f3rych jest to niew\u0142a\u015bciwe ( w wieku m\u0142odzie\u0144czym lub u doro\u00ads\u0142ych mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 jedynie poczucie niepokoju).<\/li>\n
      • Cz\u0119sto przesadna ha\u0142a\u015bliwo\u015b\u0107 w zabawie lub trudno\u015b\u0107 zachowa\u00adnia spokoju w czasie wypoczynku.<\/li>\n
      • Przejawia utrwalony wzorzec nadmiernej aktywno\u015bci ruchowej, prak\u00adtycznie nie modyfikowany przez spo\u0142eczny kontekst i oczekiwania.<\/li>\n<\/ul>\n

        IMPULSYWNO\u015a\u0106<\/strong><\/b><\/h3>\n

        Co najmniej jeden z nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w impulsywno\u015bci utrzymy\u00adwa\u0142 si\u0119 przez co najmniej 6 miesi\u0119cy w stopniu prowadz\u0105cym do nie\u00adprzystosowania lub niezgodnym z poziomem rozwoju dziecka:<\/p>\n

          \n
        • Cz\u0119sto udziela odpowiedzi zanim pytanie jest doko\u0144czone.<\/li>\n
        • Cz\u0119sto nie umie czeka\u0107 w kolejce lub doczeka\u0107 si\u0119 swej rundy w grach lub innych sytuacjach grupowych.<\/li>\n
        • Cz\u0119sto przerywa lub przeszkadza innym (np. wtr\u0105ca si\u0119 do roz\u00adm\u00f3w lub gier innych os\u00f3b).<\/li>\n
        • Cz\u0119sto wypowiada si\u0119 nadmiernie bez uwzgl\u0119dnienia ogranicze\u0144 spo\u0142ecznych.<\/li>\n<\/ul>\n

          POCZ\u0104TEK ZABURZENIA NIE P\u00d3\u0179NIEJ NI\u017b W WIEKU 7 LAT<\/strong><\/b><\/h3>\n

          CA\u0141O\u015aCIOWO\u015a\u0106<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Kryteria s\u0105 spe\u0142nione w wi\u0119cej ni\u017c w jednej sytuacji, np. po\u0142\u0105czenie
          \nbraku uwagi i nadaktywno\u015b\u0107 wyst\u0119puj\u0105ce i w szkole, i w domu lub za\u00adr\u00f3wno w szkole, jak i w innych okoliczno\u015bciach, gdzie dzieci s\u0105 obser\u00adwowane, takich jak klinika (potwierdzenie takiej sytuacyjnej rozpi\u0119to\u015bci zwykle b\u0119dzie wymaga\u0142o informacji z wi\u0119cej ni\u017c jednego \u017ar\u00f3d\u0142a, relacje rodzic\u00f3w na temat zachowania w klasie mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n

          Oczywi\u015bcie, kiedy ju\u017c upewnimy si\u0119, \u017ce nasze podejrzenia maj\u0105 mocne podstawy do stwierdzenia, \u017ce istotnie mamy do czynienia z dzieckiem z zespo\u0142em hiperkinetycznym, to po ustaleniach dokonanych wsp\u00f3lnie z rodzicami , dziecko nale\u017cy odda\u0107 pod opiek\u0119 lekarzy specjalist\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej b\u0119d\u0105 to lekarze zajmuj\u0105cy si\u0119 psychiatri\u0105 dzieci\u0119c\u0105. Fakt, aby dziecko pozostawa\u0142o ca\u0142y czas pod opiek\u0105 lekarsk\u0105 jest niezmiernie wa\u017cny dla jego rozwoju, bowiem gdyby obrazowo przedstawi\u0107 uczucia m\u0142odego cz\u0142owieka z ADHD, to mo\u017cna by napisa\u0107, i\u017c d\u017awiga on na plecach niewidzialne brzemi\u0119, kt\u00f3re sprawia mu nieustaj\u0105cy b\u00f3l i cierpienie. Te nieco emfatyczne s\u0142owa znajduj\u0105 jednak potwierdzenie w rzeczywisto\u015bci. Zwykle, codzienne czynno\u015bci zdarza si\u0119 takim dzieciom wykonywa\u0107 kilkakrotnie d\u0142u\u017cej, ni\u017c innym. Drobne niepowodzenia wzbudzaj\u0105 powa\u017cne wybuchy z\u0142o\u015bci. Cz\u0119sto anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w niebezpieczne i ryzykowne przedsi\u0119wzi\u0119cia. Rozpoczynaj\u0105 dzia\u0142anie, zanim zrozumiej\u0105 , co mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 w danej sytuacji . Cz\u0119sto z powodu licznych uraz\u00f3w, skalecze\u0144 i z\u0142ama\u0144 s\u0105 niemal sta\u0142ym pacjentem dy\u017curuj\u0105cego szpitala.<\/p>\n

                          Ponadto p\u00f3j\u015bcie do przedszkola czy zer\u00f3wki jest pierwszym momentem, w kt\u00f3rym dziecko musi nauczy\u0107 si\u0119 przestrzegania regu\u0142 panuj\u0105cych w grupie. Pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze problemy zwi\u0105zane z rozwojem spo\u0142ecznym dziecka nadpobudliwego, kt\u00f3re cz\u0119sto nie jest w stanie nauczy\u0107 si\u0119 regu\u0142 panuj\u0105cych w grupie r\u00f3wie\u015bniczej. Konsekwencj\u0105 tego jest, \u017ce stosunki z r\u00f3wie\u015bnikami uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 \u017ale. Nie potrafi\u0105 podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 grupie. Bywaj\u0105 bardzo agresywne w stosunku do innych. \u0141atwo je rozz\u0142o\u015bci\u0107 lub sprowokowa\u0107. W skrajnych przypadkach po wybuchu agresji i np. po pobiciu innego dziecka, bywaj\u0105 przenoszone do innego przedszkola lub szko\u0142y.<\/p>\n

                          Kiedy dziecko z ADHD przychodzi do szko\u0142y, problemy zazwyczaj nasilaj\u0105 si\u0119. Pojawia si\u0119 bowiem nowy warunek, niemal niemo\u017cliwy do spe\u0142nienia przez dziecko z zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci- przez 45 minut trzeba siedzie\u0107 spokojnie na swoim miejscu i uwa\u017cnie s\u0142ucha\u0107 nauczyciela!<\/p>\n

                          W szkole dzieci nadpobudliwe s\u0105 odbierane jako gorsze, niepos\u0142uszne, niegrzeczne. Dlaczego? Zazwyczaj uczymy w dwudziesto czy trzydziesto osobowych zespo\u0142ach, nie mamy wi\u0119c czasu, goni\u0105c za realizacj\u0105 programu, zastanowi\u0107 si\u0119, czemu Jacek chodzi po klasie, a Irka bez pozwolenia wychodzi z sali w czasie lekcji. Nie my\u015blimy, dlaczego oboje kr\u0119c\u0105 si\u0119 i ci\u0105gle rozmawiaj\u0105, tote\u017c nigdy nie zd\u0105\u017c\u0105 wszystkiego napisa\u0107. Z tego powodu maj\u0105 cz\u0119sto nieodrobione lekcje albo nie przynosz\u0105 czego\u015b potrzebnego do pracy na lekcji nast\u0119pnego dnia. Zazwyczaj na zebraniach informujemy rodzic\u00f3w, \u017ce dziecko jest niepos\u0142uszne, ma lekcewa\u017c\u0105cy stosunek do nauki, nie uznaje autorytet\u00f3w. Rodzice przychodz\u0105 coraz bardziej sfrustrowani, cz\u0119sto przeradza si\u0119 to w z\u0142o\u015b\u0107 i agresj\u0119 przeciwko nam. W ich oczach cz\u0119sto jeste\u015bmy kiepskimi nauczycielami, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 poradzi\u0107 sobie z ich dzieckiem. Rodzi si\u0119 konflikt szko\u0142a-dom, co ewidentnie pogarsza sytuacj\u0119 dziecka. A my \u2013 nauczyciele \u2013 jeste\u015bmy w stanie po\u015bwi\u0119ci\u0107 tylko oko\u0142o 3%  uwagi uczniowi z ADHD, podczas kiedy wymaga on od nas od 10% do 15%. Tote\u017c cz\u0119sto ucze\u0144 taki mimo swego potencja\u0142u mo\u017cliwo\u015bci , ma gorsze stopnie od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, niejednokrotnie te\u017c powtarza\u0142 klas\u0119.<\/p>\n

                          Dzieci z nadpobudliwo\u015bci\u0105 du\u017co mniej czasu po\u015bwi\u0119caj\u0105 zabawom z r\u00f3wie\u015bnikami. Maj\u0105 ma\u0142o serdecznych koleg\u00f3w czy przyjaci\u00f3\u0142. Wynika to z faktu, \u017ce ich zachowanie \u2013 przypadkowe czynienie przykro\u015bci innym, ch\u0119\u0107 ci\u0105g\u0142ego kierowania grup\u0105, przeszkadzanie, niemo\u017cno\u015b\u0107 zaczekania na swoj\u0105 kolej-prowokuje i dra\u017cni jego otoczenie. Zw\u0142aszcza za\u015b to, \u017ce zwykle musz\u0105 mie\u0107 ostatnie zdanie w dyskusji sprawia, ze trudniej jest im zjedna\u0107 sobie koleg\u00f3w.<\/p>\n

                          Chocia\u017c dzieci nadpobudliwe maj\u0105 ma\u0142o kontakt\u00f3w z r\u00f3wie\u015bnikami, w rzeczywisto\u015bci pragn\u0105 je utrzymywa\u0107 i stale szukaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci zaprzyja\u017anienia si\u0119. Niepowodzenia powoduj\u0105, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 mniej szcz\u0119\u015bliwe, maj\u0105 gorsz\u0105 samoocen\u0119, czuj\u0105 si\u0119 pozbawione oparcia i pomocy otoczenia. Izolacja od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w mo\u017ce doprowadzi\u0107 do rozwoju depresji, uzale\u017cnienia, czy osobowo\u015bci antyspo\u0142ecznej, dlatego my \u2013 wychowawcy \u2013 musimy by\u0107 szczeg\u00f3lnie wyczuleni na potrzeby takiego dziecka, co istotnie jest bardzo trudne, a czasami wydaje si\u0119 niewykonalne. Spr\u00f3bujmy jednak. Warto.<\/p>\n

                          \u201eDobrze, dobrze\u201d- powie kto\u015b \u2013 \u201eZ wychodzeniem z \u0142awki czy rozmow\u0105 z koleg\u0105 mo\u017cna sobie poradzi\u0107, ale co zrobi\u0107, gdy ucze\u0144 nie ko\u0144czy najprostszych nawet zada\u0144. Zapytany, milczy lub m\u00f3wi \u201eNie wiem\u201d. Zaczepia inne dzieci, przeszkadza im w nauce. Kiedy nie zwracam na niego uwagi, zaczyna b\u0142aznowa\u0107 np. wchodzi pod \u0142awk\u0119 i szczeka. Skarcone, wybucha p\u0142aczem lub dostaje ataku w\u015bciek\u0142o\u015bci. Za 10 minut robi to samo, za co zosta\u0142o ukarane. Pochwalone, wymaga niejednokrotnego podziwu, domaga si\u0119 s\u0142\u00f3w uznania raz po raz i oczywi\u015bcie przerywa w ten spos\u00f3b lekcje. W dodatku \u2013 te ci\u0105g\u0142e b\u00f3jki i zatargi z kolegami!\u201d<\/p>\n

                          Wielu nauczycieli po prostu tego nie wytrzymuje. Doskonale to rozumiem, bo podczas pracy z pierwszym \u201emoim\u201d nadpobudliwym uczniem, pierwsza my\u015bl\u0105 by\u0142o pozbycie si\u0119 go. Dok\u0105dkolwiek. Do innej szko\u0142y, do innej klasy, czy gdzie b\u0105d\u017a. Po pewnym czasie m\u00f3j system nerwowy by\u0142 tak zniszczony, i\u017c powa\u017cnie my\u015bla\u0142am o ucieczce na urlop zdrowotny, byle tylko nie musie\u0107 by\u0107 nara\u017con\u0105 na codzienny kontakt z nim. Wtedy to zainteresowa\u0142am si\u0119 powa\u017cnie ty, co naprawd\u0119 stanowi istot\u0119 ADHD (czym si\u0119 dziel\u0119 teraz z Wami).<\/p>\n

                          Ot\u00f3\u017c optymalnym miejscem nauczania dziecka nadpobudliwego jest ma\u0142o liczna, najlepiej 10 osobowa klasa, o charakterze integracyjnym z dw\u00f3jk\u0105 nauczycieli prowadz\u0105cych.<\/p>\n

                           W chwili obecnej nie jest mo\u017cliwe utworzenie w szko\u0142ach takich zespo\u0142\u00f3w z powod\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 przedmiotem moich rozwa\u017ca\u0144. Jednak w zwyk\u0142ej szkole mamy te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby pom\u00f3c dziecku nadpobudliwemu i innym uczniom w klasie. Przede wszystkim trzeba zaakceptowa\u0107, \u017ce dziecko nadpobudliwe jest dzieckiem odmiennym, ma inne mo\u017cliwo\u015bci ni\u017c jego r\u00f3wie\u015bnicy i wymaga odmiennego traktowania. W zdiagnozowaniu ADHD pomog\u0105 przytoczone przeze mnie wcze\u015bniej kryteria badawcze. To pomo\u017ce wykluczy\u0107 zwyk\u0142\u0105 z\u0142o\u015bliwo\u015b\u0107 czy niegrzeczno\u015b\u0107.<\/p>\n

                          A oto propozycje pracy z uczniem nadpobudliwy<\/p>\n

          Kontakty z rodzicami<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Najlepszymi sojusznikami nauczyciela mog\u0105 by\u0107 rodzice. B\u0119dzie tak tyl\u00adko wtedy, kiedy zamiast oskar\u017ca\u0107 ich o to, \u017ce nie potrafi\u0105 wychowa\u0107 dziec\u00adka, uzna si\u0119, \u017ce zar\u00f3wno oni, jak i szko\u0142a maj\u0105 podobny problem i razem mog\u0105 spr\u00f3bowa\u0107 go rozwi\u0105za\u0107. \u015acis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca rodzic\u00f3w i nauczyciela uwalnia obie strony od poczucia winy i wzajemnej niech\u0119ci. Dobrym po\u00admys\u0142em jest umawianie si\u0119 z rodzicami na cotygodniowy telefoniczny kon\u00adtakt po\u015bwi\u0119cony om\u00f3wieniu bie\u017c\u0105cych spraw. Mo\u017cna wprowadzi\u0107 zeszyt, do kt\u00f3rego nauczyciel wpisuje nie tylko uwagi, ale g\u0142\u00f3wnie informacje o tym, co jest zadane, czego trzeba si\u0119 na nast\u0119pn\u0105 lekcj\u0119 nauczy\u0107 i co przynie\u015b\u0107 do szko\u0142y. Dzi\u0119ki temu rodzice mog\u0105 \u0142atwiej wyegzekwowa\u0107 od\u00adrabianie lekcji i dopilnowa\u0107, aby pomoce szkolne znalaz\u0142y si\u0119 w plecaku.<\/p>\n

          Nie wzmacnia\u0107 niew<\/strong><\/b>\u0142<\/strong><\/b>a<\/strong><\/b>\u015b<\/strong><\/b>ciwych zachowa<\/strong><\/b>\u0144<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Dla ka\u017cdego dziecka zaj\u0119cie si\u0119 nim przez nauczyciela jest wyr\u00f3\u017cnie\u00adniem. Oczywi\u015bcie, w klasie nie spos\u00f3b zajmowa\u0107 si\u0119 ka\u017cdym dzieckiem z osobna. Zwykle uwaga nauczyciela koncentruje si\u0119 na dzieciach, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 problemy. St\u0105d prosta droga do wzmacniania zachowa\u0144, kt\u00f3\u00adrych wcale nie chcieliby\u015bmy wzmacnia\u0107. Dziecko nadpobudliwe ma po\u00adwa\u017cne k\u0142opoty z doczekaniem do momentu, kiedy przyjdzie jego kolej, by zaj\u0105\u0142 si\u0119 nim nauczyciel, st\u0105d nawet skarcenie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 lepsze ni\u017c koszmarna nuda lekcji. Ka\u017cde z nas \u0142atwiej zwraca uwag\u0119 na dziecko, kt\u00f3\u00adre robi samolociki z kartek zeszytu do matematyki ni\u017c na to, kt\u00f3re grzecz\u00adnie i w skupieniu sprowadza u\u0142amki do wsp\u00f3lnego mianownika. Praca z dzieckiem nadpobudliwym wymaga\u0107 b\u0119dzie zauwa\u017cania tych rzadkich chwil, kiedy spokojnie pracuje i zach\u0119cania go do dalszego wysi\u0142ku. Nie nale\u017cy si\u0119 ba\u0107, \u017ce si\u0119 go rozproszy. Pochwa\u0142a doda mu si\u0142 do heroicznego wysi\u0142ku spokojnego siedzenie i skupiania si\u0119 na zadaniach.<\/p>\n

          Je\u015bli nauczycielowi wydaje si\u0119, \u017ce nie ma za co pochwali\u0107 dziecka, warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy nie przyk\u0142ada do wszystkich swoich uczni\u00f3w jednako\u00adwej miary, kt\u00f3ra mo\u017ce nie pasowa\u0107 do dziecka nadpobudliwego. Je\u015bli nie jest ono w stanie usiedzie\u0107 przez 15 minut spokojnie, mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 da\u0107 mu szans\u0119 na osi\u0105gni\u0119cie sukcesu ustawiaj\u0105c porzeczk\u0119 ni\u017cej – \u201emasz siedzie\u0107 w \u0142awce spokojnie przez 7 minut”.<\/p>\n

          M\u00f3wi\u0107 tak, aby us\u0142ysza\u0142o<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Dziecko nadpobudliwe w swoim \u017cyciu s\u0142yszy g\u0142\u00f3wnie to czego mu nie wol\u00adno. Czasem mo\u017ce mie\u0107 problemy z <\/strong><\/b>ustaleniem, co w takim razie wolno. Opr\u00f3cz tego ze wzgl\u0119du na to, jakie jest, \u0142atwiej mu co\u015b zrobi\u0107, ni\u017c czego\u015b nie zrobi\u0107. Dlatego tak wa\u017cne, aby jasno okre\u015bli\u0107, co ma w danej chwili wykona\u0107. Powinno lepiej zareagowa\u0107 na dwa proste polecenia: \u201eOtw\u00f3rz zeszyt i zapisz temat”, ni\u017c na komunikat: \u201ePrzesta\u0144 si\u0119 kr\u0119ci\u0107 i przeszka\u00addza\u0107!”. Poza tym, dziecko, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142o, \u017ce ma otworzy\u0107 zeszyt nie po\u00adczuje si\u0119 winne i ukarane. Dziecko skarcone po raz kolejny, odbierze od nauczyciela informacj\u0119, \u017ce jest z\u0142e i niegrzeczne, a szko\u0142a jest miejscem, w kt\u00f3rym nigdy nic mu si\u0119 nie udaje.<\/p>\n

          Ze wzgl\u0119du na zaburzenia uwagi nadpobudliwy ucze\u0144 ma k\u0142opoty ze zrozumieniem z\u0142o\u017conych polece\u0144, gdy\u017c cz\u0119\u015bci ich nie us\u0142yszy, a o cz\u0119\u015bci zapomni. Je\u015bli wi\u0119c klasie mo\u017cna powiedzie\u0107, aby po zrobieniu przyk\u0142a\u00add\u00f3w 1 c, 2 a, b, c i 4 a ze strony 21, przesz\u0142a do zadania 7 ze strony 27, to uczniowi z ADHD trzeba udziela\u0107 kr\u00f3tkiego prostego komunikatu: \u201eZr\u00f3b przyk\u0142ad lc ze strony 21″, a dopiero gdy wykona to zadanie, poda\u0107 kolej\u00adne polecenia.<\/p>\n

          Dziecko nadpobudliwe bardzo \u0142atwo przechodzi od sensownej, uporz\u0105d\u00adkowanej dzia\u0142alno\u015bci (np. wype\u0142niania zeszytu do \u0107wicze\u0144) do dzia\u0142alno\u00ad\u015bci nieuporz\u0105dkowanej i bezsensownej (powi\u0119kszania d\u0142ugopisem dziur w dzianinie swetra), a trudno przechodzi drog\u0119 odwrotn\u0105. Pocz\u0105tek ka\u017cdej uporz\u0105dkowanej dzia\u0142alno\u015bci powinien by\u0107 wi\u0119c jasno i wyra\u017anie za\u00adakcentowany: Uwaga, zaczynamy pisa\u0107.<\/p>\n

          Zanim wyda si\u0119 uczniowi polecenie, zawsze warto si\u0119 upewni\u0107, \u017ce nas s\u0142ucha. Mo\u017cna u\u0142atwi\u0107 \u017cycie obu stronom ustalaj\u0105c z nim, \u017ce poniewa\u017c jego problemem jest \u0142atwe rozpraszanie si\u0119, to nauczyciel i ucze\u0144 wsp\u00f3l\u00adnie wynajduj\u0105 sygna\u0142 przywo\u0142uj\u0105cy go do pracy. Sygna\u0142 taki nie jest kar\u0105, a dodatkow\u0105 pomoc\u0105: mo\u017ce to by\u0107 spokojne wymienienie imienia ucznia (problem z klasami, w kt\u00f3rych jest 8 \u0141ukaszy), lub – co wypraktykowa\u0142a kiedy\u015b znakomita nauczycielka jednego z autor\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki – rzucanie w niego (czyst\u0105) g\u0105bk\u0105, kiedy zaczyna\u0142 buja\u0107 my\u015bl\u0105 w ob\u0142okach lub lekkie dotkni\u0119cie ramienia. Nic mo\u017ce to by\u0107 jednak sygna\u0142em do \u015bmiechu dla ca\u0142ej klasy.<\/p>\n

          Dziecko z zaburzeniami uwagi mo\u017ce pracowa\u0107 kr\u00f3tko. Warto zaobser\u00adwowa\u0107, na jak d\u0142ugo samo si\u0119 skupia i w jego naturalnym rytmie pozwoli\u0107 mu na oderwanie si\u0119 od pracy pytaj\u0105c go o co\u015b lub wydaj\u0105c dodatkowe polecenie.<\/p>\n

          Pochodn\u0105 zaburze\u0144 uwagi jest zapominanie. Mo\u017cna pom\u00f3c dziecku pytaj\u0105c go przed wyj\u015bciem z klasy, co ma zrobi\u0107 w domu i jakie pomoce przynie\u015b\u0107 jutro ze sob\u0105. To trudna i \u017cmudna metoda, ale pewnego dnia mo\u017ce przynie\u015b\u0107 znakomity rezultat, gdy nasz nadpobudliwy ucze\u0144 przed wyj\u015bciem z domu zada sobie sam pytania: czy mam str\u00f3j na wf? Czy mam buty na zmian\u0119? Czy mam kasztany na plastyk\u0119?<\/p>\n

          Sprawdzenie jest cz\u0119sto zby wielkim wysi\u0142kiem dla naszego bohatera,
          \nst\u0105d te wszystkie \u201eg\u0142upie b\u0142\u0119dy” w pracach klasowych, wynikaj\u0105ce wy\u0142\u0105cz\u00adnie z nieuwagi, nie za\u015b z braku wiedzy. Pom\u00f3c tu mo\u017ce zach\u0119canie do sprawdzania: \u201ezobacz, czy zrobi\u0142e\u015b wszystkie zadania; przeczytaj jeszcze raz\u201d.<\/p>\n

          Stworzy\u0107<\/strong><\/b> uporz\u0105<\/strong><\/b>dkowany <\/strong><\/b>\u015b<\/strong><\/b>wiat<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Poniewa\u017c naturalnym \u017cywio\u0142em dziecka nadpobudliwego jest chaos, mo\u017cna mu pom\u00f3c stwarzaj\u0105c uporz\u0105dkowane i jasne \u015brodowisko. Poczy\u00adnaj\u0105c od spraw czysto organizacyjnych, dziecko nadpobudliwe powinno zna\u0107 nie tylko plan lekcji, ale te\u017c plan poszczeg\u00f3lnych godzin lekcyjnych, by m\u00f3c przewidzie\u0107, co za chwil\u0119 nast\u0105pi (a to dla niego bardzo trudne zadanie). Musi bardzo wyra\u017anie wiedzie\u0107, jaki zachowania s\u0105 niedopusz\u00adczalne i jakie za to gro\u017c\u0105 konsekwencje. Dobrze robi\u0105 wywieszone na \u015bcia\u00adnie regulaminy.<\/p>\n

          Pomocne lub przeszkadzaj\u0105ce mo\u017ce by\u0107 ju\u017c samo miejsce w klasie. Wed\u0142ug autor\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 tym zagadnieniem, ucze\u0144 z ADHD powi\u00adnien zawsze siedzie\u0107 w pierwszej \u0142awce, jak najbli\u017cej nauczyciela, albo sam, albo posadzony z najspokojniejszym dzieckiem w klasie.<\/p>\n

          Dziecko nadpobudliwe mo\u017ce nie poradzi\u0107 sobie z now\u0105, nieoczekiwan\u0105 sytuacj\u0105, np. wyj\u015bciem do kina lub akcj\u0105 szczepie\u0144. Mo\u017cna mu pom\u00f3c omawiaj\u0105c kr\u00f3tko jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a nowa sytuacja i ustalaj\u0105c zestaw nieprzekraczalnych zasad.<\/p>\n

          Niemo\u017cno\u015b\u0107 zorganizowania sobie pracy utrudnia takiemu dziecku \u017cy\u00adcie. Organizacji mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 <\/strong><\/b>nauczy\u0107: jak pisa\u0107 plan pracy, prowa\u00addzi\u0107 kalendarz-notatnik, uk\u0142ada\u0107 rzeczy na biurku. Organizacja dotyczy\u0107 mo\u017ce wszelkich zada\u0144. Nieustannie mo\u017cna zach\u0119ca\u0107 uczni\u00f3w, aby przed rozpocz\u0119ciem ka\u017cdej pracy zadawali sobie pytania: jaki jest problem, jak powinien by\u0107 nast\u0119pny krok, jaka pomoc jest mi potrzebna. Organizowanie dotyczy tak\u017ce wypowiedzi. Cz\u0119sto dziecko nadpobudliwe zaczyna opo\u00adwiadanie o jakim\u015b wydarzeniu, kt\u00f3re wydaje si\u0119 ca\u0142kowicie niezrozumia\u00ad\u0142e. Pytania pomocnicze o czas i miejsce wydarzenia, osoby bior\u0105ce w nim udzia\u0142, nast\u0119pstwo wydarze\u0144 pomog\u0105 dziecku w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

          Okie\u0142<\/strong><\/b>zna\u0107<\/strong><\/b> nadruchliwo<\/strong><\/b>\u015b\u0107<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Dziecko z ADHD musi si\u0119 rusza\u0107 wi\u0119cej ni\u017c jego r\u00f3wie\u015bnicy. Nie mo\u017cna tego zlikwidowa\u0107, warto wi\u0119c obej\u015b\u0107. Poniewa\u017c nie mo\u017ce ono wysiedzie\u0107 zupe\u0142nie spokojnie, mo\u017cna jasno i wyra\u017anie ustali\u0107, \u017ce mo\u017ce si\u0119 kr\u0119ci\u0107 w obr\u0119bie \u0142awki, macha\u0107 nogami, kr\u0119ci\u0107 m\u0142ynka palcami, natomiast kate\u00adgorycznie zakazane jest wychodzenie z \u0142awki, rozmawianie lub zaczepia\u00adnie innych dzieci. Poniewa\u017c dla naszego delikwenta ka\u017cda okazja do ru\u00adchu jest dobra, mo\u017cna to wykorzysta\u0107 z po\u017cytkiem dla siebie i klasy, pro\u00adsz\u0105c aby: rozda\u0142o lub zebra\u0142o wszystkim dzieciom pomoce szkolne, przy\u00adnios\u0142o z zaplecza map\u0119 lub model atomu, star\u0142o tablic\u0119, posz\u0142o po co\u015b do pokoju nauczycielskiego, zas\u0142oni\u0142o zas\u0142on\u0119 na oknie. Nie tylko zmniejszy\u00admy w ten spos\u00f3b niepo\u017c\u0105dan\u0105 nadruchliwo\u015b\u0107 ucznia, ale jeszcze pozwoli\u00admy mu poczu\u0107 si\u0119 wa\u017cnym, potrzebnym i akceptowanym.<\/p>\n

          Nauczanie totalne<\/strong><\/b><\/h3>\n

          Nauczanie dziecka nadpobudliwego jest trudniejsze ni\u017c innych dzieci. Ze wzgl\u0119du na zaburzenia uwagi i pami\u0119ci wymaga ono cz\u0119sto specjal\u00adnych metod dydaktycznych. Podstawowe z nich to wyr\u00f3\u017cniane najwa\u017cniej\u00adszych zagadnie\u0144 i informacji: podkre\u015blanie ich na tablicy na kolorowo, zaznaczanie podczas wypowiedzi sygna\u0142em: uwaga, to wa\u017cne. Pomagaj\u0105 wszelkie schematy, diagramy, tabele, o ile nie s\u0105 zbyt szczeg\u00f3\u0142owo. Do\u00adbrze jest u\u017cywa\u0107 modeli lub pomocy wizualnych. Uwaga dziecka z ADHD powinna by\u0107 atakowana przez informacje: jednoczesne przedstawienie diagramu i g\u0142o\u015bne, skr\u00f3towe przedstawienie jego tre\u015bci. To, \u017ce co\u015b powie\u00addzia\u0142o si\u0119 uczniom, nie znaczy wcale, \u017ce oni to us\u0142yszeli, wa\u017cne jest sta\u0142e sprawdzanie najwa\u017cniejszych informacji.<\/p>\n

          Dla dzieci nadpobudliwych wy\u0142uskiwanie najwa\u017cniejszych informacji jest trudne, a one same \u0142atwo rezygnuj\u0105 w obliczu trudno\u015bci, warto wi\u0119c je zach\u0119ca\u0107, organizuj\u0105c konkursy na prze\u0142o\u017cenie jakiego\u015b zagadnienia, skr\u00f3cony zestaw s\u0142\u00f3w kluczowych.<\/p>\n

          No, c\u00f3\u017c , nie mog\u0119 zapewni\u0107 , \u017ce stosowanie powy\u017cszych metod da natychmiastowy i pe\u0142ny sukces, jednak z do\u015bwiadczenia wiem, \u017ce przez sta\u0142e i konsekwentne ich stosowanie w ci\u0105gu niemal trzech lat nauczania zintegrowanego pod koniec trzeciej klasy , kolejne \u201emoje\u201d dziecko z ADHD w znacznym stopniu wyciszy\u0142o si\u0119 ,  a zapominanie o czym\u015b lub czego\u015b pojawia si\u0119 jedynie sporadycznie.<\/p>\n

                          Pami\u0119tajcie tak\u017ce o tym, drogie kole\u017canki i drodzy koledzy, \u017ce to nie wasza wina, \u017ce macie w klasie nadpobudliwego ucznia, ale to te\u017c nie wina tego dziecka. Ko\u0144cz\u0105c , aby pocieszy\u0107 wszystkich utrudzonych wychowaniem i nauczaniem dziecka z nadpobudliwo\u015bci\u0105 psychoruchow\u0105, przytocz\u0119 fakt, i\u017c na ADHD cierpieli miedzy innymi: Albert Einstein, Leonardo da Vinci, Thomas Edison, i najbardziej s\u0142ynny premier Wielkiej Brytanii \u2013 Winston Churchill. Mo\u017ce wi\u0119c i w waszych r\u0119kach spoczywa los r\u00f3wnie wielkiego, a ma\u0142ego dzisiaj cz\u0142owieka?<\/p>\n

          Literatura:<\/h3>\n
            \n
          1. T.Wola\u0144czyk, A. Ko\u0142akowski, M.Skotnicka \u201eNadpobudliwo\u015b\u0107 psychoruchowa u dzieci\u201d Lublin 1999<\/li>\n
          2. H.Nartowska, \u201eDzieci nadpobudliwe psychoruchowo\u201d Warszawa 1972<\/li>\n
          3. G.Sarfontein, \u201eTwoje nadpobudliwe dziecko\u201d Warszawa 1999<\/li>\n
          4. J.Komender, \u201eZesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi\u201d Warszawa 1997.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Jak j\u0105 rozpozna\u0107 i jak post\u0119powa\u0107 z dzieckiem dotkni\u0119tym ADHD Zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi jest zaburzeniem wyst\u0119puj\u0105cym u znacznego odsetka dzieci, cz\u0119\u015bciej u ch\u0142opc\u00f3w, ni\u017c dziewczynek. Jego etiologia […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-342","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=342"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":343,"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/342\/revisions\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/przedszkole87.edu.wroclaw.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}